تماشا جزوه فیزیک فرشید داداشی دهم(نظام آموزشی جدید) (97-96)| آلاء

امام حسن عسکری (عليه ‌السلام):دو خصلت است که بالاتر از آن چیزی نیست: ایمان به خدا و سود رساندن به برادران.بحار الأنوار، ج ٥٣، ص ١٩١

صلوات بفرستید ! جهت استفاده از محصولات ما، به نیت یکی از شهدای محل خود جهت تعجیل در فرج امام زمان(عج)،صلوات بفرستید.

شرح جزوه

جزوه جلسه 2 فیزیک دهم


آموزش مفهومی و قدم به قدم مفاهیم و مسائل
جلسه دوم
ان د ازهگ یری و دس تگ اه بین المللی یک اه ا:
در یکس وا ل ن وشت ن چ ندیک ا ی فر ع ب یر ح س یکباه ا ی ا ص ل یرا آمو زش میده یم که
اهم یتزیا دی در ت س ه تاد ار.د
یک ا ی ط و لرا معر فی میکن یو م یکس وا ل مفهو می هم حل میکن ی. م ای ن م دلس وا ل در
امتح ان ات ت ش ر ی ح م یط رح می ش.دو
یک ا ی ن جمو یو س ا ل نو ر یرا معر فی میکن یمو ل یمس ا ئ ل آن را بع د از اینک ه رو ش ه ا ی
تبد ی ل یک ا رابه خ ب و ی ی ادگرفت ید حلخواهی م ک .ر د
یک اه ا ی د ی گرط و لرا معر فی خواهی م ک رو د و ل ی نیا ز ب یه ح فظکر دن ن س ب ه تا ی آن ها
نی س ف ت ق ب طر ا یآش ناش دن ش ا م مط رحکرد ی م.
درس و ا ، لا ت ن س ب تهار ا به ش ا م خواهن دد اد.
یک ا ی ج رم را معر فی میکن یو م ا ش ار ه ا ی ه ب مه یک اه ا ی قد ی میخواهی م د ا .ش ت
دراد ام ه یک ا ی زم ان را هممعر فی خواهی م ک .ر د
نم ادگذ ا ریعل م یرا یادآو ری میکن یو م یکس وا ل حل میکن .ی م
پی شون ده ا ی یک اه ا را معر فی میکن ی. مجد و ل پی شون د ه ا را بای د ح فظکن .ی د
دو رو ش بر ا یتبد ی ل یک اه ا معر فی میکن یو م با رو ش ا ول یکس وا ل رات ا قس متشش م
آن حل میکن .ی م
ت و صیه میکن ی ا مز هر دو رو ش تبد ی ل یک ا را یاد ب گری ی. د
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
: سوال 5
هر یک از یکاهای فرعی زیر را بر حسب یکاهای اصلی بنویسید.
1( تندی ) و یا سرعت (
------------------------------------------------------------------------------------------
2( شتاب
------------------------------------------------------------------------------------------
3( نیرو
------------------------------------------------------------------------------------------
4( فشار
------------------------------------------------------------------------------------------
5( انرژی
------------------------------------------------------------------------------------------
: سوال 6
اگر یکای استاندارد طول را به صورت فاصلۀ نوک بینی تا نوک انگشت اشارۀ دست کشیده شده بگیریم ، چه مزایا و چه معایبی
دارد؟
7
طول: 
- در اواخر قرن هجدهم ، یکای طول )متر( به صورت یک ده میلیونیم فاصلۀ استوا تا قطب شمال تعریف شد.
- تا سال 1960 میلادی ، فاصلۀ میان دو خط نازک حک شده در نزدیکی دو سر میله ای از جنس پلاتین – ایریدیوم ، وقتی در
دمای صفر درجۀ سلسیوس قرار داشت ، برابر یک متر تعریف شده بود.
- بنابر آخرین توافق جهانی مجمع عمومی وزن ها و مقیاس ها در سال 1983 میلادی ، یک متر برابر مسافتی تعریف شد که
نور در مدت زمان 1
299792458 ثانیه در خلأ طی می کند. این تعریف ، تخصصی است و برای اندازه گیری های بسیار دقیق به
کار می رود.
درسنامه 6 )یکای طول(
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
: )AU(  ) Astronomical Unit ( یکای نجومی 
) 1 𝐴𝑈 ≈ 1/50 × 1011 𝑚 ( برابر میانگین فاصلۀ زمین تا خورشید است
: )ly(  ) light year ( سال نوری 
مسافتی را که نور در مدت یک سال در خلأ می پیماید یک سال نوری می نامند.
365 × 24 × 60 × 60 ≈ 3/15 × 107 𝑠 ؟ 1 سال معادل چند ثانیه است
درسنامه 7 )یکاهای دیگر طول(
ذرع یا اَرَش یکای طول در روزگار قدیم بودهاست. 
ذرعِ معمول و متداول ، که تا این اواخر در میان پارچه فروشان و بزازهای بازار متداول بود و میلهای نیز به همین نام داشتهاند ، 104
سانتیمتر است. هنوز هم معروف هست که هر ذرع معادل 104 سانتیمتر میباشد.
فَرسَنگ یا فرسخ یکایی برای اندازهگیری مسافت و نزدیک به 6٬24 کیلومتر است. 
دو نوع فرسنگ وجود دارد:
فرسنگ متداول که معادل 6000 ذرع معمولی است.
فرسنگ شرعی که قدمت بیشتری در ایران دارد ، معادل 5160 ذرع معمولی بوده است.
2 سانتیمتر / حدود 54 : )inch( اینچ 
و یا پریم () نمایش داده میشود. ft 30 سانتیمتر است که با مخفف / برابر 12 اینچ و معادل 48 : )foot( فوت یا پا 
یارد )  914 میلیمتر یا 3 فوت است / برابر 4 :)yd یا به اختصار yard
 1 کیلومتر. / یک مایل برابر است با 609 : )mi یا به اختصار mile ( مایل
 مایل دریایی امروزه معادل دقیقا 1852 متر تعریف میشود و گره دریایی که یک واحد سرعت در : )Nautical mile( مایل دریایی
دریانوردی است و برابربا یک مایل دریایی طی شده در یک ساعت است.
خوب است بدانید: )برخی یکاهای دیگر طول(
ثانیه دقیقه ساعت روز
8
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
جرم: 
نامیده می شود و به صورت جرم استوانه ای فلزی از جنس آلیاژ پلاتین – ایریدیوم تعریف شده )kg( کیلوگرم ، SI یکای جرم در
است. جرم این استوانه که به دقت درون دو حباب شیشه ای جای گرفته ، کیلوگرم استاندارد بین المللی است که در موزۀ سِوْر فرانسه
نگهداری می شود.
نسخه های کاملاً مشابهی از این نمونه ساخته و برای کشورهای دیگر ارسال شده است.
درسنامه 8 )یکای جرم(
زمان: 
به صورت 1 )s( - در طول سال های 1268 تا 1346 ه.ش ، یکای زمان ، ثانیه
86400 میانگین روز خورشیدی تعریف می شد.
)یک روز خورشیدی ، زمانِ بین ظاهر شدن های متوالی خورشید در بالاترین نقطۀ آسمان در هر روز است.(
- استاندارد کنونی زمان که از سال 1346 ه.ش به کار گرفته شد بر اساس دقت بسیار زیاد ساعت های اتمی تعریف شده است.
)ساعت های اتمی پس از چندین میلیون سال ، تنها یک ثانیه جلو یا عقب می افتند!(
بازۀ زمانی: مدت زمان بین شروع و پایان یک رویداد را بازۀ زمانی می نامیم.
درسنامه 9 )یکای زمان(
یکای قدیمی جرم:
 1 خروار = 100 من تبریز
 1 من تبریز = 40 سیر = 640 مثقال
 1 مثقال = 24 نخود = 96 گندم
 4 گرم / 1 مثقال = 68
خوب است بدانید:
9
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
: سوال 1
: سوال 7
اعداد زیر را با نمادگذاری علمی بنویسید.
2546531222
3222222
2/222220
2/22222222576
نمادگذاری علمی: 
در پاره اى از اندازه گیرى ها با مقدارهاى خیلى بزرگ یا خیلى کوچک سر و کار داریم. بدیهی است نوشتن چنین عددهایى به صورت اعشارى یا
با صفرهاى زیاد، علاوه بر دشواری در خواندن و نوشتن، احتمال اشتباه را نیز افزایش می دهد. از این رو، با استفاده از روشى که آن را نمادگذارى
علمى مى نامند، نوشتن و محاسبۀ مقدارهاى خیلى بزرگ یا خیلى کوچک ساده تر مى شود.
هر مقدار را به صورت حاصل ضرب عددی بزرگتر از 1 یا مساوی با 1 و کوچک تر از 10 و ضریبی با توان صحیحی از 10
می نویسند.
اندازۀ هر کمیت فیزیکی، که به صورت نمادگذارى علمى بیان می شود، باید شامل سه قسمت باشد.
قسمت های اول و دوم، در برگیرندۀ حاصل ضرب عددى از 1 تا 10 در توان صحیحى از 10 است
و در قسمت سوم، یکای آن کمیت نوشته می شود.
درسنامه 10 )نمادگذاری علمی(
10
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
پیشوندهای یکاها :هرگاه در اندازه گیری ها با اندازه های بسیار بزرگ تر یا بسیار کوچک تر از یکای اصلی آن کمیت مواجه 
شویم ، از پیشوندهایی استفاده می کنیم.
درسنامه 11 )پیشوندهای یکاها(
تبدیل یکاها: 
اغلب در حل مسئله های فیزیک ، لازم است یکای کمیتی را تغییر دهیم.
دو روش برای تبدیل یکا:
-روش اول ) روش معمولی(
-روش دوم )روش تبدیل زنجیره ای( : در این روش، اندازۀ کمیت را در یک ضریب تبدیل ) نسبتی از یکاها که برابر عدد یک است(
ضرب می کنیم.
درسنامه 12 )تبدیل یکاها(
11
ضریب پیشوند نماد ضریب پیشوند نماد
y 10−42 یوکتو Y 1042 یوتا
z 10−41 زِپتو Z 1041 زِتا
a 10−18 اَتو E 1018 اِگزا
f 10−11 فِمتو P 1011 پِتا
p 10−14 پیکو T 1014 تِرا
n 10−9 نانو G ) 109 گیگا)جیگا
𝜇 10−6 میکرو M 106 مِگا
m 10−3 میلی k 103 کیلو
c 10−4 سانتی h 104 هِکتو
d 10−1 دِسی da 101 دِکا
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
: سوال 8
تبدیل یکاهای زیر را از هر دو روش انجام دهید و به صورت نماد علمی بنویسید.
) ابتدا همه قسمت ها را با روش اول حل کنید سپس با روش دوم (
1) 066 𝑐𝑚 = ? 𝑚
2) 26 𝑚𝑚 = ? 𝑚
3) 056 𝑛𝑚 = ? 𝑚
0) 066 𝜇𝑠 = ? 𝑠
14
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
5) 0 𝑀𝐽 = ? 𝐽
0) 35 𝑚 = ? 𝑐𝑚
7) 06 𝑚 = ? 𝜇𝑚
0) 2 𝑚 = ? 𝑛𝑚
13
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
0) 0666 𝑔 = ? 𝑘𝑔
16) 06 𝑚𝑚 = ? 𝑐𝑚
11) 7 𝑐𝑚 = ? 𝜇𝑚
12) 16 𝑝𝑠 = ? 𝑛𝑠
12
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
13) 0 𝑀𝑔 = ? 𝑘𝑔
10) 566 𝑐𝑚2 = ? 𝑚2
15) 3 𝑚2 = ? 𝜇𝑚2
10) 7 𝑐𝑚2 = ? 𝑚𝑚2
11
www.sanatisharif.ir فصل1:اندازه گیری
مؤلف: فرشید داداشی
17) 5 𝑐𝑚3 = ? 𝑚𝑚3
10) 0 𝜇𝑚3 = ? 𝑛𝑚3
16


آلاء، مجری طرح توسعه عدالت آموزشی